Hüseyin Süleyman


Hüseyin Süleyman

(Kumanova 1900 – Üsküp 10 Eylül 1963)

 

1900 yılında Kumanova'da dünyaya geldi. Avukat olan babası İbrahim Efendi'nin yardımlarıyla daha çok küçük yaşta okumayı öğrendi. 1911 yılında ilkokulu büyük bir başarıyla bitirdi. Öğrenimine rüştiyede devam etti. Bir yıl sonra başlayan Balkan Savaşları'nın araya girmesi nedeniyle öğrenimine ara vermek zorunda kaldı. Dönemin tanınmış müderrislerinden sayılan Bedri Efendi'den özel dersler aldı. Öğrenimine özel okulda devam etti. Tarih, mantık ve edebiyata ilgi duydu. İlk gençlik yıllarında yazmaya gönül bağladı.

1919-1924 yıllan arasında babasının yanında çalıştı. Bu yıllar süresince bir yandan da yoksul Türk çocuklarına ders verdi. 1929 yılında babası vefat edince Üsküp'e yerleşti. Orada Rufai Tekkesi Şeyhi, şair ve alimi Saadeddin Efendi ile sık sık görüştü. Şeyh Saadeddin Efendi ile görüşmelerini, İslam Felsefesi hakkındaki bilgilerini daha da genişletebilme fırsatı olarak değerlendirdi. Türk halk edebiyatı ile ilgili çalışmaları da bulunan araştırmacı Glişa Elezoviç ile dostluk kurdu. Onunla birlikte Osmanlı dönemine ait mimari eserleri incelemeye başladı. Bu eserlerle ilgili yazılar yazdı. Çoğunluğu Üsküp camileri, tekkeleri, hanları, hamamları, bedestenleri, çeşmeleri hakkındaki bu yazılarının bir bölümü, ellili yıllarda Üsküp'te çıkan haftalık "Birlik" Gazetesi ve Saraybosna'da yayımlanan "Sarajevski Glasnik" Dergisi'nde yayımlandı.

İkinci Dünya Savaşı'mn patlak verdiği 1941 yılına kadar Üsküp Vakıf Dairesi'nde memur olarak Çalışan Hüseyin Süleyman, Yugoslavya Halk Kurtuluş Savaşı sonrasında öğretmenliğe başladı. Önce "İrfan", sonra da "Tefeyyüz" İlkokulu'nda Türkçe dersini okuttu. Savaştan hemen sonra açılan Türk Öğretmen Kursları'nda olduğu gibi, 1954 yılında Türk öğrencilere kapılarını açan öğretmen okulunda da Türk Dili Öğretmenliği yaptı.

Hüseyin Süleyman, Türk halk yaratıcılığı ürünlerinin derlenmesinin önem ve değerini algılayan, bu alanda bilinçli çalışmalar yapan ilk Makedonya Türk aydınıdır. Yıllarca büyük bir titizlikle derlediği türkülerin, manilerin, tekerlemelerin, ninnilerin, atasözlerinin bir bölümü "Sesler" Aylık Toplum Sanal Dergisi'nde yayımlandı. Yaptığı derlemelerin büyük bir bölümü yazarın yakınlarının elinde bulunmaktadır.

Makedonya Türk edebiyatına öykücü olarak giren Hüseyin Süleyman'ın çocuk öyküleri "Sevinç" Dergisi'de yayımlandı. Halk edebiyatına duyduğu yakın ilginin sonucu olarak masallar da yazdı. "Alişimin Kaşleri Kare" ve "Bardovça Sarayı'nda Bir Aşk Macerası" adlı uzun öyküleri 1953 ve 1954 yıllarında "Birlik" Gazetesi'nde tefrika edildi. "Alişimin Kaşleri Kare" uzun öyküsünü esas alarak 1954 yılında "Aliş" tiyatro oyununu kaleme aldı.

10 Eylül 1963 yılında Üsküp'te ölen Hüseyin Süleyman'ın çocuklar için yazdığı öykü ve masallarından oluşan ve yazarın ölümünden bir yıl sonra basından çıkan "Çocuklar" adlı kitabı, maalesef yayımlanan biricik eseridir.

İlk kez 1958 yılında Üsküp Azınlıklar Tiyatrosu Türk Dramı sanatçıları tarafından sahnelenen "Aliş" tiyatro eseri sonraki yıllarda da tekrar tekrar sahnelemiştir.Yaptığı derlemelerin tamamının bugüne kadar bir kitap halinde yayımlanmaması, Makedonya Türk halk yaratıcılığı ile ilgili araştırmaların, önemli ve değerli bi kaynaktan yoksun bırakılmış olması anlamına gelmektedir.